Dat bleek vooral in die wedstrijd tegen Turkije. De Turken maakten er een gewoonte van om iedere wedstrijd in de laatste minuut te beslissen. Toen dat ook tegen Duitsland gebeurde, dacht ik echt dat ze de Duitsers op hun sterkste punt zouden overtreffen. Ik had het nog niet gedacht of hij zat er al in¿

Verder heeft bondscoach Joachim Löw vooral tegen Portugal een sterke indruk op me gemaakt, door de Portugezen te verrassen met de inzet van een extra aanvaller. Daarmee werd de rode draad van het EK doorgetrokken, van het geluk dat dit keer door de aanvallende teams werd afgedwongen.

Daarom waren de wissels van Marco van Basten tegen Frankrijk ook zo sterk. Als je zo onder druk staat, dan moet het spel worden verlegd en dat gebeurde door het inbrengen van twee aanvallers in plaats van de voorsprong met extra verdedigers te consolideren.

Die troef werd uiteindelijk ook door Spanje uitgespeeld, al was daar wel de blessure van David Villa voor nodig. Voor het uitvallen van de spits hadden vooral de Spaanse verdedigers veel balbezit. Die zijn nu eenmaal niet de beste voetballers en zo bleef de balsnelheid te laag. Omdat de bal tijdens de opbouw ook nog eens te lang en te vaak achterin rond werd gespeeld, bleven de middenvelders hangen, was er daardoor te weinig druk naar voren en onvoldoende verrassing in het spel.

Dat veranderde toen Cesc Fabregas de geblesseerde Villa verving. Daardoor kwam het accent van het Spaanse spel ineens op het middenveld te liggen. Het rondspelen van de bal en de opbouw werden vanaf dat moment door de betere spelers gedaan en als dat gaat lopen krijg je een dominantie zoals dat vroeger bij de grote teams uit de geschiedenis zag. Het middenveld staat dan dichter op de aanval en zo wordt de verdediging gedwongen op te schuiven, om te voorkomen dat het gat met de andere linies te groot wordt.

Ik vond het vooral tegen Rusland heel mooi om te zien hoe een speelwijze die 35 jaar geleden al werkte, anno 2008 nog steeds het verschil kan maken.

Als we het over de uitblinkers van het EK hebben, dan komen we voornamelijk bij de keepers terecht. Vooral Iker Casillas, die van Rusland en natuurlijk onze eigen Edwin van der Sar waren een klasse apart. Ze hebben ook alle drie veel resultaten van hun ploegen bepaald. Ze stonden er op de juiste momenten.

Wat de veldspelers betreft waren het meer momentopnames. Ik heb niet één speler gezien, die zijn stempel op nagenoeg alle wedstrijden zette. Dan piekte weer de één, dan weer de ander, maar nooit dezelfde.

Verder zou ik voor het volgende EK het wedstrijdprogramma veranderen. Het is een slechte zaak dat twee teams uit dezelfde poule elkaar voor de finale weer tegen kunnen komen. Als SpanjeRusland voor de tweede keer gespeeld moet worden, dan is dat voortaan alleen in de finale het geval en niet in de halve finale, zoals nu het geval was.

Ik heb dus een goed gevoel aan EURO 2008 overgehouden. Het was een aansprekende afsluiting van een lang seizoen. Daarom ga ik nu ook tevreden op vakantie.